Biri “Seyitgazi’deyim” dediğinde kente 43 km uzaktaki ilçe merkezini de, yaklaşık 70 km uzaktaki Kırka’yı da anlatıyor olabilir. Bu ilçede özel dedektif arayan kişinin ilk sorusu da buradan doğar: Eşinizin, kiracınızın ya da karşınızdaki firmanın sözü neresini gösteriyor? İkinci soru satılık yerle ilgilidir: “Seyitgazi yolu üzerinde” yazan bahçe gerçekte nerede ve ne durumda?
Eşiniz Kırka’da çalıştığını anlatıyorsa aklınızdaki soru nasıl araştırılır?
Kente yaklaşık 70 km uzakta anlatılan bir iş hem geç saati açıklar hem de kimsenin gidip görmediği bir yer olarak kalır. Aldatılma şüpheniz bu uzaklıkla büyüdüyse ilk konuşma için elinizde bir şey olması gerekmez. Önce eşinizin anlattığı yerin ilçe merkezi mi, Kırka mı olduğunu ayırırız; arada yaklaşık 28 km yol var, ama tek sözcükle ikisi de “Seyitgazi” olur. Eş takibi onun tarif ettiği iş yerine gider: Yer duruyor mu, iş sürüyor mu? Gördüğümüz tarihiyle yazılır, hükmü siz verirsiniz. Eşiniz iki adı karışık kullanıyorsa bunu olduğu gibi söyleyin, hangisi olduğunu bilmeniz beklenmez.
Kırka ayrı ilçe mi?
Kırka, eskiden belde olan ve bugün Seyitgazi’ye bağlı bir yerdir. İlçe merkeziyle arası yaklaşık 28 km, kent merkezine uzaklığı yaklaşık 70 km. 2012 tarihli ajans raporu ilçenin sanayisinin büyük kısmını Kırka’da gösteriyordu; “Seyitgazi’de çalışıyorum” sözünde Kırka zayıf bir ihtimal sayılmamalı.
İlan sitelerinde Fethiye, Göcenoluk ve Kümbet de “Kırka” başlığı altında görünebilir, biri size Kırka’da iş ya da arsa anlatıyorsa mahalle adını da isteyin. Adı benzeyen Yürükkırka ise Odunpazarı’ndadır, oraya giderseniz başka bir ilçeye gitmiş olursunuz. İlçe merkezinde de adres sorun: Kaymakamlık Yunus Mahallesi’ndedir, Hamamyolu Caddesi adı ise hem İkiçeşme’de hem kentte geçer.
Bir firma “Kırka’da iş yapıyoruz” diyerek ortaklık öneriyorsa adresinde iş yeri var mı, gösterdiği atölye ya da araç parkı anlatıldığı gibi mi, firma ve ortak araştırması ile raporlanır. Büyük bir işletmeyle sözleşmesi olup olmadığını biz göremeyiz; bu belgeyi firmadan görmek size düşer.
Kiracınızın yazdığı iş yeri Kırka’daysa kim gidip görecek?
Kiracı adayınız Kırka’da çalıştığını yazdıysa, kente yaklaşık 70 km uzaktaki bu iş yerini kendiniz görmeniz zordur. Sözleşmeden önce öğrenebileceğiniz şey şudur: Yazdığı ad kapıda var mı, o iş bugün sürüyor mu? Giden kiracı ya da borçlu için de başlangıç aynıdır, adres tespiti elinizdeki kira kâğıdı, senet ya da iş yeri tarifiyle yürür. Tek bilginiz Kırka’daki bir iş yeriyse cevap da o iş yeriyle sınırlı kalır, kişi ilçe merkezinde ya da kentte oturuyor olabilir.
Kâğıttaki adda ilçe yazmıyorsa bunu da söyleyin, çünkü Büyükdere, Yenikent ve Yeşiltepe kentte de mahalledir.
“Seyitgazi yolu” diye satılan bahçeye gidemiyorsanız
“Seyitgazi yolu üzerinde” yazan ilan size bir yön söyler, ilçeyi söylemez. Yol kentten Afyon yönüne Zümrüt Caddesi çıkışıyla ayrılır, ilçe merkezi yaklaşık 43 km ileridedir; aradaki bir bahçe Odunpazarı sınırlarında da kalabilir. “Afyon yolu” adı yerel belgelerde Sivrihisar ve Mahmudiye için de geçiyor, aynı sözle üç ayrı ilçeye varabilirsiniz.
Levhada ya da ilanda gördüğünüz bahçeye biz gideriz. Bahçe diye anlatılan yerde çit, kulübe, fidan var mı, yoksa düz tarla mı? Yeri şu an biri kullanıyor mu? Sonuç daire ve arsa araştırması raporunda yoldan ve açık yerden görüldüğü kadarıyla yazar. Hafta sonu kendiniz gelseniz de karşınızda yalnız satıcının gösterdiği yer olur; biz satıcı yanımızda olmadan da bakarız.
Mahalle ve ada-parsel numarası bahçenin ilçesini de gösterir. Parsel Odunpazarı tarafındaysa tapu kentteki müdürlükte, Seyitgazi tarafındaysa Seyitgazi Tapu Müdürlüğünde durur. Numarayı vermek istemeyen satıcıyla konuşmayı ilerletmemek de sizin elinizdedir. Size verilen yol tarifini de bize iletin; parseli yalnız onunla ayırmak her zaman mümkün olmaz.
Yol kenarındaki levhada çoğu kez yalnız bir ad ve telefon durur, karşınızdaki kişinin mal sahibi mi aracı mı olduğunu bu levha söylemez. Konuşurken ne iş yaptığını, nerede oturduğunu, parselin kimin üzerine olduğunu sorun; anlattığı iş yeri ve adres de çalışmaya dâhil olur.
Köy tarlası ve hisseli ilan alacaksanız
Kalkınma ajansının raporu ilçe toprağının ancak bir bölümünün kullanılabildiğini, batıda Türkmen dağlarının başladığını yazıyor. Bu yüzden iki köy tarlasını ilandan kıyaslamak yanıltır, yerde ne olduğunu görmeden fiyat konuşmak da öyle. Görülecek şey basittir: Tarla işleniyor mu, taşlık mı, yol ağzına bağlanıyor mu? Raporda bunlar, ulaşılamayan kısımla birlikte yazar. Sarayören, Taşlıkköy ya da Doğançayır adıyla gelen bir ilanda ne kadar yol gideceğinizi ada ve parsel belli eder.
“Hisseli tapu” başlığı son ilanlarda Ayvalı’da görüldü, aynı ad Günyüzü’nde de geçer. Payın hangi parsele ait olduğu ve bölme izni il tarım müdürlüğünde konuşulur; biz gösterilen toprakta bugün çalışma varsa onu yazarız. “Anayol üzeri” sözü Çatören ilanlarında geçti: Yola bağlantı parselde görülür, imarı ise belediyenin işidir. Çatören Barajı’na ya da Seydisuyu’na yakınlık parsele su geldiğini anlatmaz, yerde kuyu ya da hat olup olmadığı rapora girer.
Han’a kentten giden yollardan biri de Seyitgazi üzerinden geçer, ikisinin arası yaklaşık 42 km tutar. İki ilçedeki iş tek planda konuşulabilir.